FOCUS
2nd June 2010, 07:52
ik weet niet zo goed waar dit artikel in het forum geplaatst moet worden, dus dan maar hier. Superinteressant artikel van de website Noorderlicht/VPRO geplukt. Voor de nerds onder ons, die site is geweldig om de nieuwste ontwikkelen op het gebied van wetenschap bij te houden. Tis geen ingewikkelde moeilijkdoenerij, maar populairwetenschappelijk zoals dat heet :)
dus voor alle mede-nerds:
http://noorderlicht.vpro.nl/
Transplantatie geneest dwangmuis
Gedragstoornis muizen te verhelpen via reparatie immuunsysteemLinks
Volgens geneticus en Nobelprijswinnaar Mario Capecchi is er een directe link tussen het immuunsysteem en psychiatrische aandoeningen - in ieder geval bij muizen. Bij deze dieren blijkt een compulsieve verzorgingsbehoefte te genezen met een beenmergtransplantatie. Niet eerder was de relatie tussen een gedragsstoornis en het immuunsysteem zo duidelijk, aldus Capecchi.
Onze hersenen bepalen ons gedrag, maar de sleutel tot succesvolle behandeling van psychiatrische aandoeningen lijkt niet persé tussen de oren te liggen. Uit steeds meer onderzoek blijkt een verband tussen een verminderd functioneren van het immuunsysteem en psychiatrische aandoeningen zoals schizofrenie, depressies en bipolaire stoornissen. Maar of een verzwakt of falend immuunsysteem de oorzaak of juist het gevolg is van de aandoening, dat blijkt lastig aan te tonen.
Het is ook wel een vreemd idee, dat de oorsprong van gedrag in andere organen of systemen zou liggen dan in onze hersenen. Toch publiceren onderzoekers deze week sterke aanwijzingen dat dit het geval kan zijn. Opmerkelijk is dat ze niet uit de immunologische en ook niet uit de psychiatrische hoek komen. Senior author Mario R. Capecci is geneticus – en niet de eerste de beste.
‘Knockout’ muis
Capecchi ontving in 2007 de Nobelprijs voor de geneeskunde voor zijn bijdrage aan technieken om bij muizen gericht genen uit te schakelen. Ook in dit geval speelden zijn ‘knockout’ muizen een cruciale rol. In Capecchi’s onderzoeksgroep bij de University of Utah (Verenigde Staten) werden ze toegepast in onderzoek naar Hox-genen, die de embryonale ontwikkeling sturen.
Bij uitschakeling van het ‘Hoxb8’ gen kwam een curieus neveneffect aan het licht. De muizen in kwestie kregen de obsessieve neiging zichzelf te verzorgen, waarbij ze hun haren uittrokken en ze over hun hele lichaam kale plekken kregen.
Zo’n curieuze ontdekking schreeuwt om nader onderzoek, waarvan de resultaten deze week te lezen zijn in het tijdschrift Cell. De sleutel voor het compulsieve gedrag van de muizen blijkt niet te liggen in hersengebieden die het verzorgingsgedrag sturen. Het ligt op een veel basaler niveau. In de microglia, dat zijn immuuncellen gespecialiseerd in het gezond houden van hersenweefsel en ruggenmerg. Die vinden hun oorsprong in bloedstamcellen in het beenmerg en gaan in het centrale zenuwstelsel ongewenste indringers te lijf.
De Amerikaanse onderzoekers laten zien dat het defecte Hoxb8 gen in defecte microglia resulteert, die vervolgens het compulsieve muizengedrag tot gevolg hebben. De spectaculaire proef op de som was een beenmergtransplantatie van gezonde muizen naar muizen met een uitgeschakeld Hoxb8 gen. In de maanden na de transplantatie verminderde het obsessieve gedrag van de diertjes en in vier van de tien muizen trad volledige genezing op. In de controle-experimenten bleek ook het omgekeerde het geval: gezonde muizen die beenmerg kregen van zieke exemplaren vertoonden na verloop van tijd de onbedwingbare verzorgingsneiging.
Echte verrassing
“We laten duidelijk zien dat er een directe relatie is tussen een psychiatrische aandoening en het immuunsysteem”, zegt Capecchi op de website van de University of Utah School of Medicine. “Nooit eerder heeft iemand een directe link tussen die twee gelegd.”
Dat een beenmergtransplantatie in dit geval tot genezing van een gedragsstoornis leidt is voor de Nobelprijswinnende geneticus de echte verrassing van het onderzoek. Waarbij hij overigens niet wil suggereren dat dit ook bij mensen een geschikte therapie zou zijn. “Beenmergtransplantaties zijn duur en het risico op complicaties is zo groot dat ze alleen worden toegepast om levensbedreigende ziekten te behandelen”.
Daar komt nog bij dat eerst vastgesteld dient te worden of het bij mensen wel precies zo werkt als bij muizen. De onderzoekers trekken een lijn van de dwangmatige muizen naar de menselijke aandoening trichotillomanie, waarbij ook sprake is van het dwangmatig uittrekken van lichaamshaar. Het is nog maar de vraag of er werkelijk overeenkomsten zijn.
Capecchi wil nu eerst gaan uitzoeken hoe de verstoorde microglia tot het compulsieve muizengedrag leiden. Daar is nog geen enkel zicht op. “We weten alleen dat er vijftien procent minder van die cellen in de hersenen te vinden zijn als er sprake is van een mutant Hoxb8 gen”, zegt de Nobelprijswinaar. Het ligt wel voor de hand dat er een interactie moet zijn tussen de microglia en de werking van de hersenen. Capecchi speculeert dat ze bepaalde cytokines produceren, signaalstoffen die de activiteit van neuronen misschien stimuleren of juist verstoren. Of misschien spelen de lange uitlopers van de microglia-cellen zelf wel een rol in de communicatie tussen de zenuwcellen.
Hoewel Capecchi de pensioengerechtigde leeftijd ruimschoots is gepasseerd, blijft hij nauw betrokken bij het vervolgonderzoek. Zijn verwachtingen zijn hoog, want "we weten veel meer over de werking van het immuunsysteem dan van de hersenen", zegt hij. De nieuwe ontdekking houdt volgens hem in dat behandelingen die het immuunsysteem verbeteren ook gunstig kunnen zijn voor de hersenen. "Het opent een heel spectrum aan mogelijkheden".
Harm Ikink
Shau-Kwaun Chen e.a.: Hematopoietic Origin of Pathological Grooming in Hoxb8 Mutant Mice, in Cell, 28 mei 2010.
dus voor alle mede-nerds:
http://noorderlicht.vpro.nl/
Transplantatie geneest dwangmuis
Gedragstoornis muizen te verhelpen via reparatie immuunsysteemLinks
Volgens geneticus en Nobelprijswinnaar Mario Capecchi is er een directe link tussen het immuunsysteem en psychiatrische aandoeningen - in ieder geval bij muizen. Bij deze dieren blijkt een compulsieve verzorgingsbehoefte te genezen met een beenmergtransplantatie. Niet eerder was de relatie tussen een gedragsstoornis en het immuunsysteem zo duidelijk, aldus Capecchi.
Onze hersenen bepalen ons gedrag, maar de sleutel tot succesvolle behandeling van psychiatrische aandoeningen lijkt niet persé tussen de oren te liggen. Uit steeds meer onderzoek blijkt een verband tussen een verminderd functioneren van het immuunsysteem en psychiatrische aandoeningen zoals schizofrenie, depressies en bipolaire stoornissen. Maar of een verzwakt of falend immuunsysteem de oorzaak of juist het gevolg is van de aandoening, dat blijkt lastig aan te tonen.
Het is ook wel een vreemd idee, dat de oorsprong van gedrag in andere organen of systemen zou liggen dan in onze hersenen. Toch publiceren onderzoekers deze week sterke aanwijzingen dat dit het geval kan zijn. Opmerkelijk is dat ze niet uit de immunologische en ook niet uit de psychiatrische hoek komen. Senior author Mario R. Capecci is geneticus – en niet de eerste de beste.
‘Knockout’ muis
Capecchi ontving in 2007 de Nobelprijs voor de geneeskunde voor zijn bijdrage aan technieken om bij muizen gericht genen uit te schakelen. Ook in dit geval speelden zijn ‘knockout’ muizen een cruciale rol. In Capecchi’s onderzoeksgroep bij de University of Utah (Verenigde Staten) werden ze toegepast in onderzoek naar Hox-genen, die de embryonale ontwikkeling sturen.
Bij uitschakeling van het ‘Hoxb8’ gen kwam een curieus neveneffect aan het licht. De muizen in kwestie kregen de obsessieve neiging zichzelf te verzorgen, waarbij ze hun haren uittrokken en ze over hun hele lichaam kale plekken kregen.
Zo’n curieuze ontdekking schreeuwt om nader onderzoek, waarvan de resultaten deze week te lezen zijn in het tijdschrift Cell. De sleutel voor het compulsieve gedrag van de muizen blijkt niet te liggen in hersengebieden die het verzorgingsgedrag sturen. Het ligt op een veel basaler niveau. In de microglia, dat zijn immuuncellen gespecialiseerd in het gezond houden van hersenweefsel en ruggenmerg. Die vinden hun oorsprong in bloedstamcellen in het beenmerg en gaan in het centrale zenuwstelsel ongewenste indringers te lijf.
De Amerikaanse onderzoekers laten zien dat het defecte Hoxb8 gen in defecte microglia resulteert, die vervolgens het compulsieve muizengedrag tot gevolg hebben. De spectaculaire proef op de som was een beenmergtransplantatie van gezonde muizen naar muizen met een uitgeschakeld Hoxb8 gen. In de maanden na de transplantatie verminderde het obsessieve gedrag van de diertjes en in vier van de tien muizen trad volledige genezing op. In de controle-experimenten bleek ook het omgekeerde het geval: gezonde muizen die beenmerg kregen van zieke exemplaren vertoonden na verloop van tijd de onbedwingbare verzorgingsneiging.
Echte verrassing
“We laten duidelijk zien dat er een directe relatie is tussen een psychiatrische aandoening en het immuunsysteem”, zegt Capecchi op de website van de University of Utah School of Medicine. “Nooit eerder heeft iemand een directe link tussen die twee gelegd.”
Dat een beenmergtransplantatie in dit geval tot genezing van een gedragsstoornis leidt is voor de Nobelprijswinnende geneticus de echte verrassing van het onderzoek. Waarbij hij overigens niet wil suggereren dat dit ook bij mensen een geschikte therapie zou zijn. “Beenmergtransplantaties zijn duur en het risico op complicaties is zo groot dat ze alleen worden toegepast om levensbedreigende ziekten te behandelen”.
Daar komt nog bij dat eerst vastgesteld dient te worden of het bij mensen wel precies zo werkt als bij muizen. De onderzoekers trekken een lijn van de dwangmatige muizen naar de menselijke aandoening trichotillomanie, waarbij ook sprake is van het dwangmatig uittrekken van lichaamshaar. Het is nog maar de vraag of er werkelijk overeenkomsten zijn.
Capecchi wil nu eerst gaan uitzoeken hoe de verstoorde microglia tot het compulsieve muizengedrag leiden. Daar is nog geen enkel zicht op. “We weten alleen dat er vijftien procent minder van die cellen in de hersenen te vinden zijn als er sprake is van een mutant Hoxb8 gen”, zegt de Nobelprijswinaar. Het ligt wel voor de hand dat er een interactie moet zijn tussen de microglia en de werking van de hersenen. Capecchi speculeert dat ze bepaalde cytokines produceren, signaalstoffen die de activiteit van neuronen misschien stimuleren of juist verstoren. Of misschien spelen de lange uitlopers van de microglia-cellen zelf wel een rol in de communicatie tussen de zenuwcellen.
Hoewel Capecchi de pensioengerechtigde leeftijd ruimschoots is gepasseerd, blijft hij nauw betrokken bij het vervolgonderzoek. Zijn verwachtingen zijn hoog, want "we weten veel meer over de werking van het immuunsysteem dan van de hersenen", zegt hij. De nieuwe ontdekking houdt volgens hem in dat behandelingen die het immuunsysteem verbeteren ook gunstig kunnen zijn voor de hersenen. "Het opent een heel spectrum aan mogelijkheden".
Harm Ikink
Shau-Kwaun Chen e.a.: Hematopoietic Origin of Pathological Grooming in Hoxb8 Mutant Mice, in Cell, 28 mei 2010.