O11
30th November 2009, 22:30
http://i49.tinypic.com/1zyhoib.jpg
_______________
In hoeverre zijn kinderen toerekeninsvatbaar en in welke mate moeten we ze verantwoordelijk houden voor hun daden? Het is een oud vraagstuk waar waarschijnlijk nooit een bevredigend antwoord op zal komen. Maar toch...
Dit stukje natuurlijk naar aanleiding van het makkelijk met de sociale hypogondrie meelullen door het Burgercomité tegen Onrecht naar aanleiding van de recente moord op een veertienjarige jongen op (de Urkers waarderen het als je "op" zegt) Urk.
'Wie barmhartig is voor de wolven doet onrecht aan de schapen!' dat is de wapenkreet van dit formidabele comité van verongenoegde burgers. Ferme taal natuurlijk, maar het suggereert dat barmhartigheid jegens de wolven de schapen ten nadeel is. En de verdere motivatie is mij onduidelijk. Maar het is ferme taal, en daar gaat het om in deze tijden van populistische oneliners. Zo ook de stoere afsluiter van een pleidooi om de ‘waarschijnlijke’ moordenaars in de Urker moordzaak als volwassenen te berechten. ‘Wie een volwassen daad pleegt, moet als volwassene berecht worden.’
Bestaat er iets als een ‘volwassen daad’? Kunnen een kind van veertien en een volwassene niet ongeveer dezelfde handelingen verrichten? Is diefstal een volwassen daad? Waar zit hem het verschil in tussen een ‘volwassen’ misdrijf en een ‘kinder’ misdrijf?
Het doorslaggevend aspect lijkt de sociale impact te zijn. Kinderen kunnen in bepaalde klassen delicten niet veel schade aanrichten. Een kind zal moeilijker dan een volwassene in staat zijn om bijvoorbeeld grootschalige fraude te plegen met pensioenfondsen of om een handeltje in gestolen auto’s te beginnen. Meestal blijven de sociale gevolgen bij een jeugddelict beperkt tot de directe omgeving van slachtoffer en dader. Niet in de eerste plaats omdat kinderen over het algemeen andere typen misdrijven plegen dan volwassenen, maar ook omdat de delicten door de 'onkunde' van de kinderen kleinschaliger zijn en dus minder sociale impact hebben.
Maar dit geldt natuurlijk niet voor alle delicten. Bijvoorbeeld bij moord. Een moord is een moord. Dood is dood. De sociale impact van het delict op zich (de identiteit van de dader dus buiten beschouwing gelaten) zal hetzelfde zijn. Maar op het moment dat blijkt dat de dader minderjarig is lijkt er iets buiten proporties te zijn. Het lijkt alsof dat kind, die minderjarige in staat is tot iets waartoe zijn leeftijdsgenoten niet in staat zijn en dat er op een bepaalde manier dus een bepaalde volwassenheid in het spel moet zijn. Maar is dat werkelijk zo? Of is dat een denkfout die wordt gemaakt omdat er te veel wordt gekeken naar de sociale impact die overeen komt met die van een misdrijf dat doorgaans vooral door volwassenen wordt gepleegd?
Het valt natuurlijk niet te ontkennen dat kinderen relatief minder misdrijven plegen dan volwassenen. Maar waarom zouden volwassenen eerder geneigd zijn ernstige misdrijven te plegen? Zijn volwassenen ‘slechter’? Het zou logischer zijn om te verwachten dat volwassenen minder en minder ernstige delicten plegen omdat ze verstandelijk en emotioneel volwassener zijn en beter in staat hun daden te overzien. Maar dat is niet de algemene consensus. De algemene consensus lijkt te zijn dat naarmate men ouder wordt en volwassener en dus meer in staat is ernstige delicten te plegen dat men deze ook daadwerkelijk gaat plegen. Naarmate het verstand dus groeit worden de delicten ernstiger. Kunnen we dan concluderen dat het naarmate de leeftijd vordert en men steeds beter in staat is een zwaar delict te plegen dat dit het groeiende verstand teniet doet? Kunnen we concluderen dat slechts het fysiek in staat zijn van volwassenen tot het plegen van zware misdrijven het relatief hogere aantal ernstige misdrijven onder volwassenen ten opzichte van minderjarigen verklaart?
Of misschien ook niet? Volwassenen leven in een totaal andere wereld dan kinderen. Met andere belangen en problemen. Met meer stress en competitie.
Wat als een kind in zo’n situatie leeft? Wat als een minderjarige wordt geconfronteerd met dergelijke drukken? Zullen minderjarigen anders reageren als ze moeten omgaan met invloeden waarmee de meeste kinderen doorgaans niet in aanraking komen? Is het totaal hulpeloos zijn in een ‘volwassen’ situatie een kenmerk van een kind? En het probleem ‘goed’, met woorden en binnen de wet oplossen maar ook het probleem ‘slecht’ oplossen met geweld en diefstal een ‘volwassen’ reactie van het kind?
Dat kinderen in staat zijn tot deze dingen is duidelijk. Maar wat betekent dat voor het kind? Is een kind als het kinderlijk gedrag moet vertonen niet gedoemd tot hulpeloosheid? Immers een situatie met verstand oplossen lijkt volwassen of niet-kinderlijk gedrag, maar een situatie met geweld of ‘fout’ gedrag oplossen ook. Alleen ineffectieve middelen lijken de kinderen tot beschikking te staan als ze zich in probleemsituaties zouden gedragen naar hun leeftijd binnen deze crireria. Maar is niet het kind-zijn een overgangsfase? Er kan geen constante toestand zijn in het morele afwegingvermogen. Er moeten schommelingen zijn tussen kinderlijk en ‘volwassen’ gedrag. Tussen het niet hebben van moreel besef en het negeren van moreel besef. Anders zou een kind geen overgangsfase zijn en dus geen kind, maar een verstandelijk gehandicapte.
Moeten kinderen in dezelfde mate worden gestraft als volwassenen? Ik denk dat er dan een keuze moet worden gemaakt tussen vergelding en heropvoeding. Zoals ik in voorgaande aangaf lijkt er wat betreft berokkende schade en sociale impact onder bepaalde omstandigheden geen verschil of de misdaad gepleegd is door een kind of door een volwassene. Uit het vergeldings oogpunt valt er evenveel schade te vergelden in beide gevallen en zou het vanuit dit perspectief logisch zijn om even zwaar te straffen.
We moeten ons waarschijnlijk afvragen of vergelding zo’n grote rol moet spelen in de strafmaat bij kinderen. Of misschien zelfs hoe belangrijk vergelding überhaupt is. Zouden we ons moeten wreken op kinderen? Juist op kinderen van wie wordt gezegd dat ze nog niet beschikken over een volledig ontwikkeld besef van goed en fout (als zoiets al bestaat). Als we het zo bezien zijn schommelingen in het goede en in het foute te verwachten, van welke magnitude dan ook. Juist omdat het kinderen zijn.
_______________
_______________
In hoeverre zijn kinderen toerekeninsvatbaar en in welke mate moeten we ze verantwoordelijk houden voor hun daden? Het is een oud vraagstuk waar waarschijnlijk nooit een bevredigend antwoord op zal komen. Maar toch...
Dit stukje natuurlijk naar aanleiding van het makkelijk met de sociale hypogondrie meelullen door het Burgercomité tegen Onrecht naar aanleiding van de recente moord op een veertienjarige jongen op (de Urkers waarderen het als je "op" zegt) Urk.
'Wie barmhartig is voor de wolven doet onrecht aan de schapen!' dat is de wapenkreet van dit formidabele comité van verongenoegde burgers. Ferme taal natuurlijk, maar het suggereert dat barmhartigheid jegens de wolven de schapen ten nadeel is. En de verdere motivatie is mij onduidelijk. Maar het is ferme taal, en daar gaat het om in deze tijden van populistische oneliners. Zo ook de stoere afsluiter van een pleidooi om de ‘waarschijnlijke’ moordenaars in de Urker moordzaak als volwassenen te berechten. ‘Wie een volwassen daad pleegt, moet als volwassene berecht worden.’
Bestaat er iets als een ‘volwassen daad’? Kunnen een kind van veertien en een volwassene niet ongeveer dezelfde handelingen verrichten? Is diefstal een volwassen daad? Waar zit hem het verschil in tussen een ‘volwassen’ misdrijf en een ‘kinder’ misdrijf?
Het doorslaggevend aspect lijkt de sociale impact te zijn. Kinderen kunnen in bepaalde klassen delicten niet veel schade aanrichten. Een kind zal moeilijker dan een volwassene in staat zijn om bijvoorbeeld grootschalige fraude te plegen met pensioenfondsen of om een handeltje in gestolen auto’s te beginnen. Meestal blijven de sociale gevolgen bij een jeugddelict beperkt tot de directe omgeving van slachtoffer en dader. Niet in de eerste plaats omdat kinderen over het algemeen andere typen misdrijven plegen dan volwassenen, maar ook omdat de delicten door de 'onkunde' van de kinderen kleinschaliger zijn en dus minder sociale impact hebben.
Maar dit geldt natuurlijk niet voor alle delicten. Bijvoorbeeld bij moord. Een moord is een moord. Dood is dood. De sociale impact van het delict op zich (de identiteit van de dader dus buiten beschouwing gelaten) zal hetzelfde zijn. Maar op het moment dat blijkt dat de dader minderjarig is lijkt er iets buiten proporties te zijn. Het lijkt alsof dat kind, die minderjarige in staat is tot iets waartoe zijn leeftijdsgenoten niet in staat zijn en dat er op een bepaalde manier dus een bepaalde volwassenheid in het spel moet zijn. Maar is dat werkelijk zo? Of is dat een denkfout die wordt gemaakt omdat er te veel wordt gekeken naar de sociale impact die overeen komt met die van een misdrijf dat doorgaans vooral door volwassenen wordt gepleegd?
Het valt natuurlijk niet te ontkennen dat kinderen relatief minder misdrijven plegen dan volwassenen. Maar waarom zouden volwassenen eerder geneigd zijn ernstige misdrijven te plegen? Zijn volwassenen ‘slechter’? Het zou logischer zijn om te verwachten dat volwassenen minder en minder ernstige delicten plegen omdat ze verstandelijk en emotioneel volwassener zijn en beter in staat hun daden te overzien. Maar dat is niet de algemene consensus. De algemene consensus lijkt te zijn dat naarmate men ouder wordt en volwassener en dus meer in staat is ernstige delicten te plegen dat men deze ook daadwerkelijk gaat plegen. Naarmate het verstand dus groeit worden de delicten ernstiger. Kunnen we dan concluderen dat het naarmate de leeftijd vordert en men steeds beter in staat is een zwaar delict te plegen dat dit het groeiende verstand teniet doet? Kunnen we concluderen dat slechts het fysiek in staat zijn van volwassenen tot het plegen van zware misdrijven het relatief hogere aantal ernstige misdrijven onder volwassenen ten opzichte van minderjarigen verklaart?
Of misschien ook niet? Volwassenen leven in een totaal andere wereld dan kinderen. Met andere belangen en problemen. Met meer stress en competitie.
Wat als een kind in zo’n situatie leeft? Wat als een minderjarige wordt geconfronteerd met dergelijke drukken? Zullen minderjarigen anders reageren als ze moeten omgaan met invloeden waarmee de meeste kinderen doorgaans niet in aanraking komen? Is het totaal hulpeloos zijn in een ‘volwassen’ situatie een kenmerk van een kind? En het probleem ‘goed’, met woorden en binnen de wet oplossen maar ook het probleem ‘slecht’ oplossen met geweld en diefstal een ‘volwassen’ reactie van het kind?
Dat kinderen in staat zijn tot deze dingen is duidelijk. Maar wat betekent dat voor het kind? Is een kind als het kinderlijk gedrag moet vertonen niet gedoemd tot hulpeloosheid? Immers een situatie met verstand oplossen lijkt volwassen of niet-kinderlijk gedrag, maar een situatie met geweld of ‘fout’ gedrag oplossen ook. Alleen ineffectieve middelen lijken de kinderen tot beschikking te staan als ze zich in probleemsituaties zouden gedragen naar hun leeftijd binnen deze crireria. Maar is niet het kind-zijn een overgangsfase? Er kan geen constante toestand zijn in het morele afwegingvermogen. Er moeten schommelingen zijn tussen kinderlijk en ‘volwassen’ gedrag. Tussen het niet hebben van moreel besef en het negeren van moreel besef. Anders zou een kind geen overgangsfase zijn en dus geen kind, maar een verstandelijk gehandicapte.
Moeten kinderen in dezelfde mate worden gestraft als volwassenen? Ik denk dat er dan een keuze moet worden gemaakt tussen vergelding en heropvoeding. Zoals ik in voorgaande aangaf lijkt er wat betreft berokkende schade en sociale impact onder bepaalde omstandigheden geen verschil of de misdaad gepleegd is door een kind of door een volwassene. Uit het vergeldings oogpunt valt er evenveel schade te vergelden in beide gevallen en zou het vanuit dit perspectief logisch zijn om even zwaar te straffen.
We moeten ons waarschijnlijk afvragen of vergelding zo’n grote rol moet spelen in de strafmaat bij kinderen. Of misschien zelfs hoe belangrijk vergelding überhaupt is. Zouden we ons moeten wreken op kinderen? Juist op kinderen van wie wordt gezegd dat ze nog niet beschikken over een volledig ontwikkeld besef van goed en fout (als zoiets al bestaat). Als we het zo bezien zijn schommelingen in het goede en in het foute te verwachten, van welke magnitude dan ook. Juist omdat het kinderen zijn.
_______________